झापा, असोज १३ । लामो समयदेखि जग्गाको स्वामित्वको कानुनी प्रमाणपत्रको प्रतीक्षामा रहेका बुद्धशान्ति गाउँपालिका–४ का २६ अव्यवस्थित बसोबासी परिवारले अन्ततः आफ्नो नाममा लालपुर्जा प्राप्त गरेका छन्। भूमि समस्या समाधान आयोग, जिल्ला समिति झापाले बुद्धशान्ति–४ स्थित शान्तिनगर–१ ‘ज’ को नक्साअन्तर्गत रहेका २६ अव्यवस्थित बसोबासी परिवारलाई औपचारिक रूपमा लालपुर्जा वितरण गरेको हो।
लालपुर्जा वितरणसँगै ती परिवारको नाममा कुल २ बिघा ६ कट्ठा ८ धुर जमिन औपचारिक रूपमा कायम भएको छ। लामो समयदेखि बसोबास गर्दै आएका परिवारका लागि आफ्नो बसोबाससँग जोडिएको जग्गाको स्वामित्व कानुनी रूपमा स्थापित हुनु महत्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ।
लालपुर्जा हस्तान्तरण कार्यक्रममा भूमि समस्या समाधान समिति, जिल्ला समिति झापाका अध्यक्ष तथा प्रमुख जिल्ला अधिकारी श्रवणकुमार पोखरेल र बुद्धशान्ति गाउँपालिकाका अध्यक्ष मनोज प्रसाईंले संयुक्त रूपमा लाभान्वित परिवारलाई लालपुर्जा हस्तान्तरण गर्नुभएको हो।
भूमिसम्बन्धी समस्या समाधान गर्ने उद्देश्यसहित अघि बढाइएको प्रक्रियाअन्तर्गत पहिलो चरणमा अव्यवस्थित बसोबासीलाई लालपुर्जा वितरण गरिएको हो। यससँगै बुद्धशान्ति गाउँपालिका–४ का २६ परिवारले आफूले बसोबास गर्दै आएको जग्गाको औपचारिक स्वामित्व प्राप्त गरेका छन्।
लालपुर्जा प्राप्त गर्ने परिवारका लागि यो केवल एउटा कागजात प्राप्त गर्ने विषय मात्र नभई वर्षौंदेखिको बसोबासलाई कानुनी मान्यता प्राप्त भएको महत्वपूर्ण क्षण बनेको छ। आफ्नो नाममा जग्गा कायम भएपछि उनीहरूलाई भविष्यमा जग्गासम्बन्धी कारोबार तथा अन्य कानुनी प्रक्रियामा समेत सहजता हुने अपेक्षा गरिएको छ।
कार्यक्रममा भूमि समस्या समाधान समिति, जिल्ला समिति झापाका अध्यक्ष तथा प्रमुख जिल्ला अधिकारी श्रवणकुमार पोखरेलले सरकारले अघि सारेको नीतिअनुसार भूमिहीन दलित र भूमिहीन सुकुम्बासीलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेर लालपुर्जा वितरण गर्ने नीति रहेको स्पष्ट पार्नुभयो।
उहाँका अनुसार बुद्धशान्ति गाउँपालिकामा भूमिहीन दलित तथा भूमिहीन सुकुम्बासीका रूपमा आवेदन दिएका परिवारको प्रमाणीकरण प्रक्रिया अझै सम्पन्न भइसकेको छैन। बुद्धशान्ति गाउँपालिकामा ३१ भूमिहीन दलित परिवार र १४८ भूमिहीन सुकुम्बासी परिवारले आवेदन दिएका छन्। उनीहरूको प्रमाणीकरण प्रक्रिया पूरा हुन बाँकी रहेकाले पहिलो चरणमा अव्यवस्थित बसोबासीलाई मात्र लालपुर्जा वितरण गरिएको हो।
यसले बुद्धशान्तिमा भूमिसम्बन्धी समस्या समाधानको प्रक्रिया एकैपटक सबै वर्गका लागि पूरा नभई चरणबद्ध रूपमा अघि बढिरहेको देखाउँछ। पहिलो चरणमा अव्यवस्थित बसोबासीले लालपुर्जा प्राप्त गरे पनि भूमिहीन दलित र भूमिहीन सुकुम्बासी परिवार अझै प्रमाणीकरणको प्रक्रियामा रहेका छन्।
आयोगले प्रमाणीकरणको सम्पूर्ण प्रक्रिया पूरा हुनासाथ भूमिहीन दलित तथा भूमिहीन सुकुम्बासी परिवारलाई समेत तत्काल लालपुर्जा वितरण गरिने जानकारी दिएको छ। यसले लालपुर्जाको प्रतीक्षामा रहेका अन्य परिवारमा पनि प्रक्रिया पूरा भएपछि आफ्नो नाममा जग्गाको स्वामित्व कायम हुने अपेक्षा बढाएको छ।
भूमि स्वामित्वसँग जोडिएको समस्या लामो समयदेखि विभिन्न स्थानमा नागरिकको महत्वपूर्ण सरोकारका रूपमा रहँदै आएको छ। आफ्नो बसोबास रहेको जग्गाको स्वामित्व स्पष्ट नहुँदा नागरिकले विभिन्न कानुनी तथा प्रशासनिक प्रक्रियामा कठिनाइ व्यहोर्नुपर्ने अवस्था रहने गरेको छ। यस्तो अवस्थामा लालपुर्जा प्राप्त गर्नु सम्बन्धित परिवारका लागि महत्वपूर्ण उपलब्धि बन्ने गर्दछ।
बुद्धशान्ति–४ स्थित शान्तिनगर–१ ‘ज’ को नक्साबाट २६ अव्यवस्थित बसोबासी तथा परिवारलाई लालपुर्जा वितरण गरिनुले त्यस क्षेत्रमा भूमिसम्बन्धी समस्या समाधानको प्रक्रिया अघि बढेको संकेत गरेको छ। पहिलो चरणमा २६ परिवार लाभान्वित भए पनि अझै ठूलो संख्यामा भूमिहीन दलित र भूमिहीन सुकुम्बासी परिवार प्रमाणीकरणको प्रतीक्षामा रहेका छन्।
आयोगले उपलब्ध गराएको विवरणअनुसार भूमिहीन दलितका रूपमा आवेदन दिएका ३१ परिवार र भूमिहीन सुकुम्बासीका रूपमा आवेदन दिएका १४८ परिवारको प्रमाणीकरण पूरा हुन बाँकी छ। त्यसैले आगामी चरणमा ती परिवारको प्रमाणीकरण प्रक्रिया कसरी र कति छिटो सम्पन्न हुन्छ भन्ने विषय महत्वपूर्ण हुनेछ।
भूमि समस्या समाधान समितिका अध्यक्ष तथा प्रमुख जिल्ला अधिकारी पोखरेलले प्रमाणीकरण प्रक्रिया पूरा भएपछि भूमिहीन दलित तथा सुकुम्बासीलाई पनि तत्काल लालपुर्जा वितरण गरिने जानकारी दिनुभएको छ। यसले अहिलेको वितरणलाई सुरुआती चरणका रूपमा स्पष्ट गरेको छ।
लालपुर्जा वितरण कार्यक्रममा लाभान्वित परिवारलाई आफ्नो जग्गाको स्वामित्वसम्बन्धी महत्वपूर्ण प्रमाण प्राप्त भएको छ। कुल २ बिघा ६ कट्ठा ८ धुर जमिन २६ परिवारको नाममा कायम भएपछि लामो समयदेखि रहेको स्वामित्वसम्बन्धी अन्योल हटेको छ।
भूमि समस्या समाधानको प्रक्रिया कागजी प्रमाणपत्र वितरणमा मात्र सीमित नरही वास्तविक रूपमा भूमिहीन, सुकुम्बासी तथा अव्यवस्थित बसोबासीको समस्या समाधान गर्ने दिशामा अघि बढ्नुपर्ने आवश्यकता रहन्छ। त्यसका लागि आवेदन, प्रमाणीकरण, नापजाँच तथा स्वामित्व कायम गर्ने प्रक्रियालाई प्रभावकारी र पारदर्शी रूपमा अघि बढाउनुपर्ने हुन्छ।
बुद्धशान्ति–४ का २६ परिवारले लालपुर्जा प्राप्त गर्नु यसै प्रक्रियाको एउटा महत्वपूर्ण चरण हो। अब प्रमाणीकरणको प्रतीक्षामा रहेका ३१ भूमिहीन दलित तथा १४८ भूमिहीन सुकुम्बासी परिवारतर्फ पनि ध्यान केन्द्रित भएको छ।
पहिलो चरणमा अव्यवस्थित बसोबासीलाई लालपुर्जा वितरण गरेर सुरु भएको यो प्रक्रिया आगामी दिनमा भूमिहीन दलित तथा सुकुम्बासी परिवारसम्म पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। आयोगले प्रतिबद्धता जनाएअनुसार प्रमाणीकरण प्रक्रिया पूरा भएपछि उनीहरूलाई पनि तत्काल लालपुर्जा उपलब्ध गराउन सके मात्रै बुद्धशान्तिमा भूमिसम्बन्धी समस्या समाधानको प्रक्रिया थप प्रभावकारी रूपमा अघि बढ्ने देखिन्छ।
यसरी बुद्धशान्ति–४ मा २६ परिवारको नाममा २ बिघा ६ कट्ठा ८ धुर जमिन कायम हुनु केवल जग्गाको कागज प्राप्त गर्ने घटना नभई वर्षौंदेखि बसोबास र स्वामित्वको प्रतीक्षामा रहेका परिवारका लागि कानुनी पहिचान स्थापित गर्ने महत्वपूर्ण चरण बनेको छ। अब बाँकी परिवारको प्रमाणीकरण
