झापा/ नेपाल र भारतबीचको व्यावसायिक तथा प्रविधिगत सम्बन्धमा नयाँ आयाम थप्दै ‘इन्डिया–नेपाल स्टार्टअप पार्टनरसिप नेटवर्क’ अन्तर्गत पहिलो समूहको तालिम कार्यक्रम सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको छ। भारतीय राजदूतावासको अग्रसरतामा चेन्नईस्थित प्रतिष्ठित शैक्षिक संस्था आईआईटी मद्रासमा आयोजना गरिएको उक्त कार्यक्रममा नेपालका २४ स्टार्टअपहरूको सहभागिता रहेको थियो।
यसैक्रममा मेची बहुमुखी क्याम्पस झापामा अध्ययनरत विद्यार्थी उद्यमी विनायक, आलोक र गौरवद्वारा सञ्चालित कछुवा टेक्नोलोजिज पनि उक्त अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रममा छनोट भएको थियो। कछुवा टेक्नोलोजिजले नेपालमा विभिन्न संघ–संस्था, विद्यालय तथा क्याम्पसहरूमा आईटी, एआई र प्रोग्रामिङसम्बन्धी तालिम प्रदान गर्दै आएको छ। साथै, कम्पनीले वेबसाइट निर्माण, डिजिटल मार्केटिङ सेवा उपलब्ध गराउनुका साथै ‘खायो’ नामक नयाँ एप सार्वजनिक गर्ने तयारी गरिरहेको जनाएको छ।
भारतीय विदेश मन्त्रालयका अतिरिक्त सचिव मुनु महावरको प्रमुख आतिथ्यमा आयोजित समापन समारोहले दुई देशबीचको प्रविधि, नवप्रवर्तन र उद्यमशीलता सहकार्यलाई थप उचाइमा पुर्याएको भारतीय दूतावासले जनाएको छ। आठ हप्तासम्म सञ्चालन भएको यो पूर्ण छात्रवृत्तिसहितको कार्यक्रम आईआईटी मद्रास प्रवर्तक टेक्नोलोजिज फाउन्डेसनमार्फत सञ्चालन गरिएको थियो, जसले नेपाली उद्यमीहरूलाई विशेष प्रशिक्षण, मार्गदर्शन र अन्तर्राष्ट्रिय नेटवर्किङको अवसर प्रदान गरेको थियो।
कार्यक्रममा सहभागी स्टार्टअपहरूले साइबर सुरक्षा, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई), कृषि प्रविधि, स्वास्थ्य सेवा प्रविधि तथा फिनटेक जस्ता विविध क्षेत्रमा आफ्ना नवीन अवधारणाहरू प्रस्तुत गरेका थिए। कार्यक्रमको प्रभावकारिता यति उल्लेखनीय देखियो कि सहभागी २४ स्टार्टअपमध्ये ९ वटा नेपाली स्टार्टअपले आईआईटी मद्रास इन्क्युबेसन सेलबाट लगानी तथा इन्क्युबेसनको प्रस्ताव प्राप्त गर्न सफल भए।
यो उपलब्धि नेपाली स्टार्टअपहरूका लागि ठूलो अवसरको रूपमा हेरिएको छ, किनकि उक्त इन्क्युबेसन सेलअन्तर्गत रहेका कम्पनीहरूको कुल बजार मूल्य ६ अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी रहेको बताइएको छ। यसले नेपाली नवउद्यमहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा विस्तार हुने ढोका खोलिदिएको सरोकारवालाहरूको भनाइ छ।
तालिम अवधिभर नेपाली उद्यमीहरूले चार हप्तासम्म प्रतिष्ठित प्राध्यापक, अनुसन्धानकर्ता तथा सफल व्यवसायीहरूबाट प्रत्यक्ष मार्गदर्शन प्राप्त गरेका थिए। साथै, उनीहरूले भारतीय स्टार्टअप क्षेत्रका २५ प्रमुख कार्यकारी अधिकृतहरूसँग अन्तरक्रिया गर्ने अवसर समेत पाएका थिए, जसले उनीहरूलाई व्यावसायिक दृष्टिकोण, लगानी आकर्षण र बजार विस्तारका रणनीतिबारे गहिरो ज्ञान दिलाएको थियो।
त्यसपछिका हप्ताहरूमा सहभागीहरूले एआई, सेमिकन्डक्टर जस्ता अत्याधुनिक प्रविधिमा सीप विकास गर्दै भारतीय कम्पनीहरूमा प्रत्यक्ष काम गर्ने अनुभव पनि बटुलेका थिए। यस प्रकारको व्यवहारिक अनुभवले उनीहरूको आत्मविश्वास र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्ने क्षमता दुवैमा वृद्धि गरेको जनाइएको छ।
समापन समारोहलाई प्रशिक्षण कार्यक्रमको “दीक्षान्त समारोह” सरह अर्थपूर्ण रूपमा लिइएको थियो। सो अवसरमा विभिन्न नेपाली स्टार्टअप प्रतिनिधिहरूले आफ्ना अनुभव र भावी योजनाबारे विचार व्यक्त गरेका थिए।
नेपाली स्टार्टअप समुदायको उल्लेखनीय सहभागिता र सफलतालाई मध्यनजर गर्दै आयोजकहरूले यो कार्यक्रमलाई अब वार्षिक मात्र नभई छिट्टै दोस्रो समूहका लागि पुनः सञ्चालन गर्ने तयारी गरेको बताएका छन्। यसले नेपाल र भारतबीचको नवप्रवर्तन साझेदारीलाई अझ संस्थागत र दीगो बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
यो पहलले दुई देशबीचको कूटनीतिक सम्बन्धलाई मात्र होइन, ज्ञान, प्रविधि र उद्यमशीलताको आदानप्रदानलाई पनि नयाँ उचाइमा पुर्याएको विश्लेषकहरूको धारणा छ। नेपाली युवा उद्यमीहरूका लागि यो कार्यक्रम अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा आफ्नो क्षमता प्रमाणित गर्ने महत्वपूर्ण मञ्चका रूपमा स्थापित भएको छ।
